Smeerwortel

Door: A. Lemmens.

Smeerwortel is een kruid dat we uitwendig bij onze vogels kunnen gebruiken bij wonden aan de poten. Zalf is hiervoor een geschikt middel. De zalf is te koop in reformzaken of natuurwinkels. De zalf moet wel goed worden ingewreven, dit omdat niet geheel duidelijk is of het kruid inwendig schadelijk is of niet. Neem het zekere voor het onzekere.

Naamgeving:
Wetenschappelijke naam: Symphytum.
Duitse naam: Gemeiner beinwel of Gewöhnlicher beinwell.
Engelse naam: Common comfrey.
Franse naam: Consoude officinale.

Omschrijving:
De plant behoort tot de familie van de ruwbladigen. De plant kan een grootte bereiken van 30 tot 100 cm. Het is een overblijvende plant die bloeit in mei, juni, juli en augustus. De wortel is penvormig en bereikt een diepte tot 100 cm. Dit deel van de plant wordt het meest gebruikt voor zalven en kompressen. Van buiten is de wortel zwart en van binnen is ze wit van kleur. De stengels zijn hol rechtopstaande met brede vleugels en behaard en zijn naar boven toe vertakt. Het blad is lang en worden geleidelijk smaller. De onderste bladeren zijn eivormig spits uitlopend en gesteeld. De bloemen zijn tweeslachtig en zijn gevorkt, geknikt en groeien boven aan de stengel. De kleur is paars, vuil roze of wit en zijn 1,2 tot 1,8 cm groot. Het zijn kelkvormige bloemen. De vrucht is een splitvrucht, splits zich bij rijpheid in afzonderlijke dopvruchten. De zwarte nootjes, zoals de vruchten van deze plant worden genoemd, zijn glad, glanzend. In Nederland en België komt allen de Gewone smeerwortel (Symphytum officinale) voor. Er komen wel een aantal gekweekte soorten voor in België en Nederland. Het is een kruid dat al eeuwenlang gebruikt wordt als medicinaal kruid. Onderzoekers hebben de laatste jaren het inwendige gebruik afgeraden. Hierover lopen de meningen uiteen.

Zalf:
Is te koop in reformzaken of natuurwinkels.
Zelf is de zalf ook te maken; 2 koppen zuivere olijfolie, 1 ½ kop bijenwas en 2 eetlepels smeerwortel bladeren. Het mengsel van olie en bladeren zachtjes verwarmen gedurende 30 minuten. Het warme mengsel zeven. Verwarm de bijenwas dat hij gesmolten is. Roer het geheel van olie, bladeren en bijenwas door goed elkaar. Daarna laten afkoelen. Smeer de poten van de vogel er mee in.

Tinctuur:
Smeerwortel tinctuur is te koop in reformzaken of natuurwinkels. Deze tinctuur wordt gebruikt bij kneuzingen en spier aandoeningen. Voor vogels te gebruiken bij poot kneuzingen en spierpijnen. De tinctuur is ook zelf te maken. De wortel van smeerwortel goed schoon wassen. De wortel fijn snijden, in een fles doen. De fles verder vullen en graan- of fruitjenever, de wortel moet geheel onder de vloeistof staan. De fles met inhoud in de zon of bij de verwarming zetten. Het geheel moet minimaal 14 dagen intrekken voor het gebruikt kan worden.

De medicinale werking:
Werkt heilzaam bij botbreuken door middel van kompressen.
Werkt heilzaam bij brandwonden door middel van zalf die gemaakt wordt uit de wortel.
Werkt heilzaam bij gewrichtsontsteking door middel van kompressen.
Werkt heilzaam bij kneuzingen door middel van kompressen.
Werkt samentrekkend bij schaafwonden door middel van zalf die gemaakt wordt uit de wortel.
Is wondhelend.
Is bloedstelpend.
Is pijnstillend.
Is ontstekingsremmend.

Inhoudsstoffen:
Looistoffen.
Choline.
Allanyoine.
Etherische oliën.
Slijmstoffen.
Kiezelzuur.
Alkaloïden.
Vitamine

Voor onze vogels:
Zoals eerder gezegd, alleen voor uitwendig gebruik. Er zijn twee meningen hierover, de een zegt niet inwendig gebruiken en de ander zegt wel inwendig gebruiken. Zolang dat niet duidelijk is, kun je beter het risico niet nemen. Problemen aan de poten van vogels kan smeerwortel een goede oplossing bieden. Bij kloven, jicht, insecten beten, kneuzingen enz. zijn pootproblemen die bij vogels kunnen voor komen. Smeerwortel in de vorm van zalf kan hier een oplossing voor zijn.