Door: A. Lemmens.
2024.
Deze boom met zijn mooie witte stam en hangende takken heeft heel wat medicinale werkingen, ook voor onze vogels. Het sap en de bladeren zijn te gebruiken om de gezondheid van de vogels optimaal te houden. Deze boom behoort tot de familie van de Berken. Er wordt hoofdzakelijk het blad van deze boom medicinaal gebruikt. De bast is minder geneeskrachtig. Het sap is drinkbaar en heel gezond.
Wetenschappelijke naam: Betula pendula.
Engelse naam: Silver Birch.
Duitse naam: Hänge Birke.
Franse naam: Bouleau verruqueux.
Betula is afgeleid, hoogstwaarschijnlijk, uit het Latijnse batuare wat slaan betekent. Het kan ook zijn dat het afgeleid is uit het Gotisch bairths en betekent dan glanzend. Pendula betekent hangend.
De levensduur is overblijvend. De plantvorm is Fanerofyt, dit zijn houtige, overblijvende planten (boom of struik), waarvan de overwinteringsorganen (de knoppen) zich meer dan 50 cm boven het maaiveld bevinden. De hoofdbloei is in april en mei. De boom kan een hoogte bereiken van 30 meter. De stam is eerst roodbruin, maar wordt later zilverwit en gaat dan in krullen afschilferen. Nog later krijgt de stam donkere noesten. Bij oudere bomen wordt de stam steeds ruwer, dit ruwer worden gaat van beneden naar boven. De jonge takken zijn dun en hangen over. Ze voelen een beetje ruw aan en worden snel kaal. Oudere zijtakken zijn wit van kleur. Door harsklieren hebben ze een wrattig oppervlak. De dunne bladeren zijn ruitvormig eirond en worden 3 tot 7 cm groot. Ze zijn aan de onderkant kaal, ook in de nerfoksels. Daar waar het blad het breedst is buigen ze min of meer hoekig om. De verspreid staande bladeren zijn regelmatig dubbel gezaagd, de bladtop is stipts en aan de voet zijn ze meestal wigvormig of afgeknot. De bloemen zijn eenslachtig, eenhuizig. De katjes zijn geelachtig met een beetje roodbruin van kleur. De hangende mannelijke katjes vallen het meest op. Ze worden 3 tot 6 cm lang. Ze rijpen tijdens het uitlopen van de bladeren. Ze vallen snel af na de bloei. Vrouwelijke katjes staan recht op, na de vruchtzetting gaan ze hangen. Ze zijn veel kleiner dan de mannelijke katjes, ze worden 1,5 tot 3 cm lang en staan in de oksels van de schutbladen. Deze boom maakt eenzadige dopvruchten of nootjes. De vrouwelijke katjes gaan pas hangen na de bevruchting. De nootjes zijn gevleugeld. De vruchtvleugel is twee tot drie keer zo breed als de nootjes. De vruchtschubben zijn drielobbig, de schutbladen van de vrucht hebben terug gekromde, afgeronde zijslippen. Tweezaadlobbig.
– Een zuiverend middel.
– Geneest gewrichtsreuma.
– Urine drijvend.
– Verhoogt de doorspoeling van de urinewegen.
– Voorkomt nierstenen.
– Verwijdert niergruis.
– Antibacterieel effect op de urinewegen.
– Ontsteking remmend.
– Bevordert de nier werking.
– Bloedzuiverend.
– Anti jicht.
– Voorkomt te hoog urinezuur.
– Bevordert de werking van de lymfeknopen.
– Werkt bij koorts aandoeningen.
– Spijsvertering bevorderd.
– Houdt de bevedering in topconditie.
In het blad en de knoppen zitten de volgende werkzame stoffen:
– Flavonoïden:
Hyperoside, arabinosiden, galactosiden.
– Quercetine.
– Rutine.
– Kaemferol.
– Myricetine.
– Cateine.
– Epicachine.
– Bi-en triflavenoiden procyanidinen.
– Enkele etherische oliën.
– Looistoffen.
– Fenolzuren.
– Saponinen.
– Bitterstoffen.
– Vitamine B3.
– Vitamine C.
– Betacaroteen.
– Betilinezuur.
– Kalium.
– Suiker soorten.
In de handel zijn de volgende producten van de Ruwe Berk te verkrijgen: het sap, een tonicum, schors en gedroogd blad. In het voorjaar kunnen we mannelijke katjes vers aan de vogels verstrekken. We hangen de katjes gewoon in de hokken, de vogels zijn er gek op. De katjes bevatten stuifmeel en dat is gezond voor de vogels en bevordert de kleur van de bevedering. Het sap kunnen we aan de vogels verstrekken via het drinkwater. Een eetlepel oplossen in één liter lauw water, voor het verstrekken aan de vogels het mengsel laten afkoelen. Een maal per week verstrekken. Het tonicum kunnen we aan de vogels verstrekken via het drinkwater. Vijf druppels mengen door één liter water. Een maal per week verstrekken. De schors is als voeding niet te gebruiken. We kunnen wel de schors, in kleine stukken, in de emmer doen bij de andere kruiden die we in de hokken hebben staan om de lucht te verbeteren. Van het gedroogde blad kunnen we thee trekken om het aan de vogels te verstrekken als drinkwater. Deze thee verstrekken we één maal per week aan de vogels. Vijf eetlepels trekken in één liter water. Dit mengsel koken en laten afkoelen.
